Szereg szkodliwych nawyków, które niszczą automatyczne skrzynie biegów.

Jarek Michalski

Wielu kierowców, nawet tych z dużym doświadczeniem, ma szereg szkodliwych nawyków, które przyspieszają zużycie tego niezwykle skomplikowanego urządzenia, jakim bywa skrzynia biegów – czy to automatyczna, czy manualna. Ignorowanie zasad eksploatacji prowadzi do kosztownych napraw, a czasem nawet do trwałego unieruchomienia pojazdu. Zastanówmy się, jakie absolutnie kardynalne błędy popełniamy za kółkiem, które skazują nasze przekładnie na przedwczesną agonię.

Jak szybko zafundować sobie awarię automatycznej skrzyni biegów?

Skrzynie automatyczne, zyskujące rosnącą popularność na polskich drogach, to wyrafinowane technologicznie konstrukcje. Niestety, przesiadka na automat bez odpowiedniej wiedzy często kończy się wizytą u specjalisty i rachunkiem, który mrozi krew w żyłach. Aby cieszyć się bezawaryjną pracą hydrokinetycznego cudu inżynierii, musimy nauczyć się go szanować.

Jednym z najszybciej degradujących elementów jest niecierpliwość. Wielu kierowców zbyt szybko przełącza poszczególne tryby skrzyni biegów i od razu rusza. Najbardziej newralgiczny moment to zmiana kierunku jazdy – z trybu wstecznego (R) na jazdę do przodu (D). Jak wskazują eksperci, taki nawyk może błyskawicznie doprowadzić do poważnej awarii. Wyobraź sobie, że próbujesz połączyć dwa biegi bez odpowiedniego zgrania – to stres dla całego mechanizmu.

Podobny, choć nieco bardziej subtelny, zły nawyk to wrzucanie luzu (tryb N) podczas postoju na światłach. Chociaż wydaje się to logicznym sposobem na oszczędzanie, w rzeczywistości szybkie przełączanie pomiędzy N i D, a następnie dynamiczne ruszanie po zapaleniu się zielonego światła, drastycznie przyspiesza zużycie wewnętrznych sprzęgieł. To ciągłe, nerwowe „szarpnięcia” na sucho.

Gdy dojeżdżamy do celu, również musimy zachować spokój. Tryb parkingowy (P), czyli mechaniczna blokada, można wybrać dopiero po całkowitym zatrzymaniu samochodu. Jednak wielu kierowców, spiesząc się, pociąga za dzwignię zanim samochód do końca się zatrzyma. Taki sposób operowania wręcz gwarantuje, że prędzej czy później dojdzie do pęknięcia ząbka, który utrzymuje skrzynię biegów w stanie zablokowanym. To klasyczny przykład ignorowania mechaniki na rzecz minimalnej oszczędności czasu.

Mniej powszechny, ale niezwykle szkodliwy błąd, dotyczy zjazdów z wzniesień. Polega on na włączaniu luzu (tryb N) podczas zjazdu z górki. Wbrew pozorom, w niczym to nie pomaga (a jedynie pozbawia nas silnika wspomagania hamowania), za to powoduje szybkie zużywanie się wałów napędowych, ponieważ olej w skrzyni nie jest odpowiednio cyrkulowany pod obciążeniem wymaganym do smarowania. Przy regularnym korzystaniu z „luzu” w takich sytuacjach, skrzynia może domagać się poważnej naprawy już po kilku miesiącach.

Holowanie automatu – proszę wziąć instrukcję obsługi do ręki!

Holowanie pojazdu z automatyczną skrzynią biegów to temat, który budzi wiele kontrowersji, a często prowadzi do katastrofy, jeśli kierowca nie zna specyfiki swojego auta. Wszystko przez to, że automatyczne skrzynie biegów generalnie nie są przystosowane do ruchu pojazdu bez pracującej jednostki napędowej. Brak pracy silnika oznacza brak ciśnienia oleju, który jest kluczowy dla funkcjonowania i smarowania elementów hydraulicznych.

Dlatego, jak podkreślają specjaliści: „zawsze warto sprawdzić wytyczne producenta”. Niektóre nowoczesne automaty posiadają specjalny tryb do holowania, który kompletnie odłącza (lub minimalizuje obciążenie) skrzyni, pozwalając na bezpieczne przeprowadzenie operacji. Pamiętajmy jednak, że nawet w tym trybie zwykle obowiązują drastyczne ograniczenia: prędkość nie może przekraczać 50 km/h, a dystans rzadko powinien być dłuższy niż 50 kilometrów. Co równie istotne, „Zawsze przed rozpoczęciem ciągnięcia warto skontrolować poziom oleju w skrzyni biegów. Jeśli jego stan jest zbyt niski, nie można tego robić nawet na krótkich odleglościach.” W oleju jest życie, a bez niego – tylko tarcie.

Jak celowo zniszczyć manualną skrzynię biegów? Opowieść o dłoni na lewarku

Skrzynie mechaniczne są z natury bardziej oporne na niewiedzę i błędy kierowców niż ich hydrauliczne kuzynki. Jednak i tu istnieje kilka sprawdzonych metod na szybkie wygenerowanie rachunku od mechanika.

Absolutnym klasykiem, który irytuje każdego doświadczonego mechanika przekładni, jest trzymanie dłoni na drążku zmiany biegów. Choć nacisk jest minimalny, jego stała intensywność w dłuższej perspektywie czasu prowadzi do nieuchronnego zużycia mechanizmu wybieraka. Z biegiem czasu biegi zaczną wchodzić mniej precyzyjnie (tzw. „wchodzenie na chama”), a w skrajnych przypadkach włączenie któregokolwiek przełożenia stanie się niemożliwe. Naprawa wybieraka, choć nie tak droga jak remont hydrokinetyka, wciąż jest niepotrzebnym wydatkiem.

Uwaga na sprzęgło – cichy zabójca tarcz i wałków

Sprzęgło w samochodzie z manualną skrzynią to element, który idealnie oddaje współpracę kierowcy z maszyną. Jeśli z nim przesadzimy, cierpi na tym cała przekładnia.

Wielu kierowców ma nawyk trzymania stopy na pedale sprzęgła – nawet gdy nie przełączają biegu, na przykład podczas jazdy autostradowej lub na światłach. Trzeba mieć na uwadze, że każdy, nawet nieduży nacisk, powoduje szybsze zużycie sprzęgła. Prawidłowo działające sprzęgło musi być w pełni zwolnione (noga zdjęta z pedału), gdyż nieprawidłowo działające lub nadmiernie eksploatowane sprzęgło może w niezbyt odległej przyszłości spowodować awarię skrzyni biegów.

Równie destrukcyjne jest zmienianie biegów z niepełnym wysprzęgleniem, czyli z powodu zbyt słabo wciśniętego pedału sprzęgła. Kiedy dodamy do tego zbyt gwałtowną i nieskoordynowaną akcję, mamy pewność, że będziemy słyszeć charakterystyczne zgrzyty, które efektywnie zużywają koła zębate.

Co ciekawe, manualne skrzynie biegów nie znoszą też zanadto oszczędnej jazdy na niskich obrotach. Jazda na zbyt niskich obrotach w stosunku do prędkości, szczególnie gdy próbujemy mocno przyspieszać, obciąża jednostkę i skrzynię biegów. Zużycie paliwa jest marginalnie niższe, ale obciążenia mechaniczne rosną.

Na koniec – hamowanie silnikiem. O ile jest to metoda efektywna, o tyle musi być prowadzona z umiarem. Manualne skrzynie biegów nie tolerują zbyt mocnego hamowania silnikiem. Proces powinien być przeprowadzany spokojnie i stopniowo. Bardzo dużym obciążeniem dla takiej skrzyni jest hamowanie silnikiem z bardzo dużej prędkości oraz równoczesna zmiana biegu np. o dwa przełożenia niżej. To jakby próbować zatrzymać rozpędzony pociąg gwałtownie wrzucając wsteczny bieg – efekt jest łatwy do antycypacji.

Udostępnij
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów